Tăng trưởng tín dụng 19,4% và lộ trình xóa room tín dụng tại Việt Nam

Tín dụng tăng trưởng mạnh nhưng cơ cấu chưa tối ưu

Số liệu mới nhất từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho thấy tín dụng 6 tháng đầu năm 2025 tăng 19,4% so với cùng kì, đạt mức cao nhất kể từ năm 2017. Cung tiền cũng tăng xấp xỉ 17% so với cùng kì, phản ánh sự phục hồi mạnh mẽ của hoạt động cho vay trong hệ thống ngân hàng.

Tuy nhiên, cơ cấu tín dụng hiện tại vẫn tiềm ẩn những rủi ro đáng lo ngại. Tăng trưởng tín dụng chủ yếu dựa vào các lĩnh vực vận tải, kinh doanh bất động sản và các lĩnh vực khác, trong khi công nghiệp hỗ trợ và công nghệ cao – những ngành có tính chất nền tảng – vẫn chỉ chiếm tỉ trọng không đáng kể.

Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về một cơ chế điều tiết vốn vừa linh hoạt để thúc đẩy tăng trưởng, vừa đủ chặt chẽ để kiểm soát rủi ro hệ thống. Dòng vốn cần được định hướng vào lĩnh vực sản xuất kinh doanh thực chất, tránh tập trung vào các lĩnh vực đầu cơ có khả năng tạo ra bong bóng tài sản.

Quy mô tín dụng/GDP của Việt Nam vẫn ở mức cao, cho thấy sự phụ thuộc đáng kể vào tín dụng ngân hàng trong bối cảnh thị trường vốn còn cần nhiều thời gian để cải thiện. Theo Nghị quyết số 68, mục tiêu đến năm 2030 là có 2 triệu doanh nghiệp hoạt động, 20 doanh nghiệp hoạt động/1.000 dân và ít nhất 20 doanh nghiệp lớn tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Để hiện thực hóa các mục tiêu này, hệ thống tín dụng cần có sự linh hoạt cao hơn.

Thông tư 14 thiết lập chuẩn mực Basel III mới

Thông tư 14/2025/TT-NHNN có hiệu lực từ ngày 15/9 tới đây được xem là bước đi quan trọng nhất trong lộ trình xóa bỏ room tín dụng. Theo quy định mới, các ngân hàng phải duy trì tỉ lệ vốn lõi cấp 1 tối thiểu 4,5%, tỉ lệ vốn cấp 1 tối thiểu 6% và tỉ lệ an toàn vốn (CAR) tối thiểu 8%.

Đặc biệt, Thông tư 14 lần đầu tiên đưa ra các quy định về bộ đệm vốn, bao gồm bộ đệm bảo toàn vốn (CCB), bộ đệm vốn phản chu kì (CCyB) và bộ đệm vốn cho các ngân hàng có tầm quan trọng hệ thống. Những quy định này được xây dựng theo hướng chặt chẽ hơn, cập nhật từ Chuẩn mực Basel III và điều chỉnh phù hợp với đặc thù hoạt động của ngân hàng Việt Nam.

Thông tư cũng hướng dẫn chi tiết cách tính tài sản có rủi ro tín dụng theo hai phương pháp: phương pháp tiêu chuẩn (SA) và phương pháp xếp hạng nội bộ (IRB). Phương pháp tiêu chuẩn được bổ sung nhiều quy định cụ thể liên quan đến tiêu chí chất lượng tài sản bảo đảm và mục đích khoản vay, như phân loại nguồn trả nợ và các loại bất động sản thế chấp.

Một điểm đáng chú ý là hệ số rủi ro cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) cũng như tín dụng nông nghiệp, nông thôn được điều chỉnh theo hướng ưu đãi và phân loại rõ ràng hơn. Ngược lại, hệ số rủi ro cho nợ xấu tăng lên so với quy định trước đây, thể hiện sự thận trọng của cơ quan quản lí trong việc đánh giá rủi ro.

Ngân hàng mạnh sẽ thắng thế trong cuộc chơi mới

Quy định về chia lợi nhuận trong Thông tư 14 tạo ra áp lực lớn đối với các ngân hàng. Theo đó, ngân hàng chỉ được phân chia lợi nhuận bằng tiền mặt khi duy trì CAR tối thiểu ở các mức 8,625%/9,25%/9,875%/10,5% tương ứng với các năm từ 1 đến 4 kể từ khi áp dụng. Điều này buộc các ngân hàng phải nâng cao năng lực vốn và khả năng chịu đựng rủi ro nếu muốn chia cổ tức.

Theo phân tích của Vietcap, quy định mới sẽ thúc đẩy nhu cầu tăng vốn trong toàn ngành ngân hàng. Những ngân hàng có bộ đệm vốn mạnh, sở hữu tài sản bảo đảm chất lượng cao và tập trung vào mảng bán lẻ cùng SME sẽ có lợi thế cạnh tranh rõ rệt. Cụ thể, Vietcombank, Techcombank, ACB và MB được đánh giá sẽ hưởng lợi nhiều nhất khi triển khai Thông tư này.

Việc tuân thủ các quy định mới được kì vọng sẽ nâng cao chất lượng vốn và năng lực thanh khoản của hệ thống ngân hàng. Điều này tạo nền tảng cho một hệ thống tài chính ổn định, có khả năng chống chịu và phục hồi tốt hơn trước các cú sốc bên ngoài, đồng thời hạn chế các rủi ro mang tính hệ thống.

Những thay đổi này hoàn toàn phù hợp với định hướng của NHNN trong việc từng bước xóa bỏ cơ chế hạn mức tăng trưởng tín dụng từ năm 2026. Như Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng từng nhấn mạnh “không có công cụ nào là mãi mãi”, việc nghiên cứu bỏ room tín dụng đang được đẩy nhanh song song với việc hoàn thiện khung pháp lí về an toàn vốn.

Đối với thị trường chứng khoán, những ngân hăng có năng lực vốn mạnh và chiến lược kinh doanh phù hợp sẽ được nhà đầu tư đánh giá cao hơn. Theo quan sát của Tài Chính 247, cổ phiếu ngân hàng có thể sẽ phân hóa mạnh dựa trên khả năng thích ứng với quy định mới, tạo ra cơ hội đầu tư hấp dẫn cho những nhà đầu tư am hiểu.

Thông tư 14 đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong việc hiện đại hóa hệ thống ngân hàng Việt Nam theo chuẩn mực quốc tế. Mặc dù tạo ra áp lực ngắn hạn về vốn, quy định mới sẽ góp phần xây dựng một hệ thống tài chính bền vững, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế dài hạn và tạo tiền đề cho việc xóa bỏ hoàn toàn room tín dụng trong tương lai gần.