Việt Nam tăng tốc đào tạo nhân lực công nghệ chất lượng cao

Mục tiêu đào tạo nhân lực công nghệ cao đến 2035

Việt Nam đang đặt nền móng vững chắc cho một nền kinh tế công nghệ cao thông qua việc phê duyệt Đề án đào tạo nguồn nhân lực phục vụ phát triển công nghệ cao giai đoạn 2025-2035, với định hướng đến năm 2045.

Quyết định số 1002/QĐ-TTg, được Phó Thủ tướng Lê Thành Long ký ngày 24/5/2025, xác định rõ mục tiêu xây dựng đội ngũ nhân lực chất lượng cao trong các ngành khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học. Đặc biệt, trọng tâm là đào tạo lực lượng tài năng có khả năng tham gia nghiên cứu và phát triển các công nghệ chiến lược như công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ sinh học.

Cụ thể, đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu tăng mạnh quy mô đào tạo các ngành STEM, với 35% sinh viên theo học các ngành này ở mọi trình độ đào tạo. Trong đó, 2,5% sinh viên sẽ tập trung vào các ngành khoa học cơ bản và 18% theo học các ngành liên quan đến công nghệ số.

Hằng năm, khoảng 80.000 người sẽ tốt nghiệp các chương trình công nghệ thông tin và truyền thông, với ít nhất 10% đạt trình độ kỹ sư, thạc sĩ hoặc tiến sĩ. Đồng thời, 8.000 người sẽ hoàn thành các chương trình chuyên sâu về AI, trong đó 20% nhận bằng kỹ sư, thạc sĩ hoặc tiến sĩ. Đáng chú ý, 100% các chương trình đào tạo cử nhân, kỹ sư và thạc sĩ trong khối STEM sẽ tích hợp kiến thức và kỹ năng về phân tích dữ liệu và AI, đảm bảo đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động công nghệ cao.

Bước sang giai đoạn 2030-2035, quy mô đào tạo ICT được đẩy mạnh hơn nữa, đạt con số 100.000 người tốt nghiệp mỗi năm, với 15% sở hữu bằng kỹ sư, thạc sĩ hoặc tiến sĩ. Về lĩnh vực AI, mục tiêu là 15.000 người tốt nghiệp chuyên sâu mỗi năm, với ít nhất 20% đạt trình độ cao.

Ngoài ra, Việt Nam cũng đặt mục tiêu phát triển ít nhất 50 nhóm nghiên cứu mạnh trong các lĩnh vực STEM, trong đó 30 nhóm tập trung vào các công nghệ chiến lược và công nghệ cao được ưu tiên đầu tư.

Đây là bước đi quan trọng để cải thiện thứ hạng quốc tế về công bố nghiên cứu khoa học trong các ngành STEM, góp phần nâng cao vị thế học thuật và nghiên cứu của Việt Nam trên trường quốc tế.

Nhìn xa hơn, đến năm 2045, Việt Nam hướng đến sở hữu nguồn nhân lực STEM trình độ cao, trở thành lợi thế cạnh tranh chiến lược để thu hút đầu tư vào các ngành công nghệ mũi nhọn. Hệ thống giáo dục đại học Việt Nam cũng đặt mục tiêu lọt vào nhóm hàng đầu khu vực châu Á về đào tạo và nghiên cứu các ngành STEM, đặc biệt là công nghệ số, AI và công nghệ sinh học.

Chiến lược nhân lực STEM giúp Việt Nam cạnh tranh trên bản đồ công nghệ

Việc đầu tư mạnh mẽ vào nhân lực STEM, đặc biệt là ICT và AI, mang lại nhiều tác động tích cực đến nền kinh tế Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ.

Đầu tiên, nguồn nhân lực chất lượng cao sẽ là yếu tố then chốt để thu hút các tập đoàn công nghệ toàn cầu, từ đó thúc đẩy dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào các ngành công nghệ cao. Các lĩnh vực như sản xuất chip bán dẫn, phát triển phần mềm và nghiên cứu AI đang trở thành tâm điểm của cuộc đua công nghệ toàn cầu. Với mục tiêu đào tạo 100.000 nhân lực ICT mỗi năm vào giai đoạn 2030-2035, Việt Nam có cơ hội trở thành trung tâm công nghệ mới của khu vực. 

Thứ hai, sự gia tăng số lượng sinh viên tốt nghiệp các chương trình chuyên sâu về AI (8.000 người/năm đến 2030 và 15.000 người/năm đến 2035) sẽ đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn của các doanh nghiệp trong nước và quốc tế.

Việc tích hợp kiến thức AI và phân tích dữ liệu vào 100% chương trình đào tạo STEM sẽ giúp sinh viên ra trường có kỹ năng phù hợp với yêu cầu của các ngành công nghiệp 4.0, từ sản xuất thông minh đến dịch vụ tài chính số.

Điều này không chỉ nâng cao năng lực cạnh tranh của lao động Việt Nam mà còn tạo ra cơ hội cho các công ty khởi nghiệp công nghệ trong nước phát triển. Tuy nhiên, thách thức nằm ở việc đảm bảo chất lượng đào tạo. Với mục tiêu 15% sinh viên ICT đạt trình độ thạc sĩ hoặc tiến sĩ vào năm 2035, Việt Nam cần đầu tư mạnh vào đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất và hợp tác quốc tế.

Hiện nay, nhiều trường đại học trong nước vẫn thiếu các phòng thí nghiệm hiện đại và chương trình đào tạo tiên tiến. Đề án đã đề xuất 6 nhóm giải pháp, trong đó đáng chú ý là chính sách tín dụng ưu đãi cho sinh viên STEM, thu hút giảng viên giỏi từ nước ngoài và nâng cấp hệ thống phòng thí nghiệm. Những giải pháp này không chỉ giúp nâng cao chất lượng đào tạo mà còn tạo động lực tài chính cho sinh viên theo đuổi các ngành công nghệ cao.

Hướng tới hệ sinh thái công nghệ sôi động từ đào tạo nhân lực ICT

Nhìn vào bối cảnh hiện tại, Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để trở thành điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư công nghệ cao, nhờ vào chiến lược phát triển nhân lực STEM bài bản.

Theo Tài Chính 247, xu hướng chuyển đổi số và ứng dụng AI trong các ngành như tài chính, sản xuất, và y tế sẽ tiếp tục tăng tốc trong thập kỷ tới. Với mục tiêu đào tạo 100.000 nhân lực ICT và 15.000 chuyên gia AI mỗi năm, Việt Nam có thể đáp ứng nhu cầu của các tập đoàn công nghệ lớn hay các công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực fintech và edtech.