Việt Nam trước cơ hội tham gia ngành UAV 700 tỉ USD vào năm 2035

Thị trường UAV toàn cầu mở rộng nhanh, cơ hội cho Việt Nam

Ngành công nghiệp hàng không – vũ trụ, đặc biệt là thiết bị bay không người lái (Unmanned Aerial Vehicle – UAV), đang chứng kiến tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ trên thế giới. Theo dự báo từ Markets & Markets và PwC, quy mô thị trường UAV có thể đạt 128 tỉ USD vào năm 2030 và bứt phá lên 700 tỉ USD vào năm 2035, với tốc độ tăng trưởng kép hằng năm (CAGR) trên 15%.

Xu hướng này được thúc đẩy bởi chiến lược đầu tư lớn từ nhiều quốc gia. Hoa Kỳ đang triển khai khung pháp lý cho hàng không đô thị tiên tiến (Advanced Air Mobility – AAM) thông qua NASA và FAA. 

Châu Âu đưa vào U-space – hệ thống quản lý UAV, còn Nhật Bản đã công bố chiến lược Sky Mobility. Những động thái này cho thấy vai trò chiến lược của UAV, không chỉ trong quốc phòng mà còn trong các lĩnh vực dân sự như nông nghiệp chính xác, logistics, an ninh hay cứu hộ.

Hiện tại, Trung Quốc chiếm khoảng 70% thị phần UAV toàn cầu, đặc biệt trong phân khúc dân dụng, với DJI là doanh nghiệp dẫn đầu. Tuy nhiên, lệnh hạn chế xuất khẩu UAV từ Trung Quốc do Mỹ và các đồng minh áp đặt đã tạo ra khoảng trống lớn trong chuỗi cung ứng quốc tế. Đây chính là cơ hội để các quốc gia khác, trong đó có Việt Nam, tham gia và từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ UAV thế giới.

Tiềm năng phát triển ngành UAV tại Việt Nam

Theo ông Trần Anh Tuấn, Phó Chủ tịch thường trực kiêm Giám đốc điều hành Mạng lưới Công nghệ Hàng không – Vũ trụ và UAV Việt Nam, nhu cầu ứng dụng UAV tại Việt Nam ngày càng tăng, đặc biệt trong nông nghiệp, giám sát an ninh, quản lý năng lượng, cứu hộ và logistics. 

Bên cạnh đó, các chính sách lớn như Nghị quyết 57, Nghị quyết 68 và chiến lược “Make in Vietnam” đang tạo động lực cho phát triển công nghệ lõi. Các doanh nghiệp công nghệ trong nước ngày càng linh hoạt, sẵn sàng đầu tư nghiên cứu và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Đây là nền tảng để Việt Nam khai thác thị trường UAV hàng trăm tỉ USD trong thập kỉ tới.

Thách thức để ngành UAV “cất cánh” tại Việt Nam

Cơ hội là rất lớn, nhưng để thực sự tham gia và tận dụng thị trường UAV toàn cầu, Việt Nam cần vượt qua năm thách thức chính: Hạn chế về công nghệ lõi: Các thành phần quan trọng như động cơ, pin, cảm biến hay chip AI hiện vẫn phải nhập khẩu.

Hạ tầng thử nghiệm yếu: Việt Nam thiếu khu bay thử nghiệm, phòng lab chuẩn và bộ tiêu chuẩn quốc gia cho UAV. Thị trường phụ thuộc nhập khẩu: Nhu cầu UAV trong nông nghiệp, công nghiệp và an ninh phần lớn do sản phẩm nước ngoài đáp ứng.

Thiếu nhân lực chất lượng cao: Nguồn kỹ sư chuyên sâu về khí động học, AI, vũ trụ còn hạn chế so với nhu cầu phát triển. Hạn chế về vốn đầu tư: Phát triển UAV đòi hỏi nguồn vốn dài hạn, trong khi nguồn lực tài chính cho công nghệ cao tại Việt Nam vẫn phân tán.

Những thách thức này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có sự hỗ trợ từ Chính phủ và sự tham gia mạnh mẽ của doanh nghiệp, viện nghiên cứu để thúc đẩy ngành UAV trong nước.

Giải pháp để Việt Nam tham gia thị trường UAV 700 tỉ USD

Tại sự kiện ra mắt 3 mạng lưới công nghệ chiến lược mới đây, đại diện Mạng lưới UAV Việt Nam đã đưa ra bốn nhóm kiến nghị trọng tâm:

Đầu tư vào Nghiên cứu & Phát triển (R&D): Tăng cường ngân sách cho các dự án nghiên cứu công nghệ lõi UAV, từ động cơ, pin cho đến trí tuệ nhân tạo.

Hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp UAV: Xây dựng các gói tín dụng, quỹ đầu tư ưu đãi để thúc đẩy startup và doanh nghiệp công nghệ trong lĩnh vực hàng không tầm thấp.

Chính phủ làm “khách hàng tiên phong”: Đặt hàng UAV “Make in Vietnam” cho các ứng dụng nông nghiệp, quốc phòng, an ninh và quản lý tài nguyên, qua đó tạo động lực cho sản xuất trong nước.

Hoàn thiện hành lang pháp lý: Khẩn trương triển khai sandbox thử nghiệm UAV, đồng thời ban hành tiêu chuẩn rõ ràng cho thiết kế, sản xuất, bảo trì và cấp phép bay.

Những giải pháp này được xem là chìa khóa để Việt Nam không chỉ đáp ứng nhu cầu nội địa mà còn tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Xu hướng phát triển và triển vọng cho Việt Nam

Với tốc độ tăng trưởng ấn tượng của thị trường UAV toàn cầu, cơ hội cho Việt Nam không chỉ dừng ở việc thay thế sản phẩm nhập khẩu mà còn hướng tới xuất khẩu công nghệ và sản phẩm UAV “Make in Vietnam”. Khi chính sách, tài chính và nhân lực được đồng bộ, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị UAV quốc tế.

Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp công nghệ cần nhanh chóng tận dụng lợi thế từ chính sách hỗ trợ, thị trường đặc thù và khoảng trống cung ứng toàn cầu để tăng tốc. Đối với nhà đầu tư, UAV có thể trở thành lĩnh vực mới mẻ nhưng giàu tiềm năng, hứa hẹn đem lại cơ hội sinh lời lớn trong dài hạn.

Theo đánh giá từ Tài Chính 247, sự xuất hiện của UAV trong nhiều ngành kinh tế không chỉ thúc đẩy đổi mới công nghệ mà còn tạo động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế số. Đây là giai đoạn vàng để Việt Nam định hình vị thế trên bản đồ hàng không tầm thấp toàn cầu.