Đồng đô la giảm đặt ngân hàng trung ương toàn cầu trước thách thức

Đồng đô la lao dốc, khủng hoảng niềm tin và hệ lụy toàn cầu

Sự bất ổn trong chính sách kinh tế Mỹ đã đẩy đồng đô la vào đà suy giảm mạnh, với chỉ số đô la giảm hơn 9% kể từ đầu năm 2025, theo dữ liệu từ LSEG. Khảo sát quản lý quỹ toàn cầu của Bank of America cho thấy 61% nhà đầu tư dự đoán đồng đô la sẽ tiếp tục mất giá trong 12 tháng tới, đánh dấu tâm lý bi quan nhất trong gần hai thập kỷ.

Cuộc tháo chạy khỏi đồng đô la và trái phiếu kho bạc Mỹ phản ánh khủng hoảng niềm tin rộng lớn, với tác động lan tỏa đến nền kinh tế toàn cầu, đặc biệt là lạm phát nhập khẩu và chính sách tiền tệ. Sự suy yếu của đồng đô la đã thúc đẩy các đồng tiền khác tăng giá mạnh. Đồng yên Nhật tăng hơn 10%, đồng franc Thụy Sĩ và euro tăng khoảng 11% so với đồng đô la từ đầu năm. Các đồng tiền khác như peso Mexico tăng 5,5%, đô la Canada tăng 4%, zloty Ba Lan tăng 9%, và đặc biệt đồng rúp Nga tăng tới 22%.

Tuy nhiên, một số đồng tiền thị trường mới nổi vẫn mất giá, cho thấy sự phân hóa trong tác động của đồng đô la yếu. Adam Button, nhà phân tích tiền tệ tại ForexLive, nhận định: “Đồng đô la mạnh từng là vấn đề dai dẳng, nhưng sự suy giảm 10-20% hiện tại mang lại sự nhẹ nhõm cho nhiều ngân hàng trung ương, đặc biệt là các nước có nợ bằng đô la.” Đồng nội tệ mạnh lên giúp giảm gánh nặng nợ thực tế cho các quốc gia thị trường mới nổi, nơi phần lớn nợ công và doanh nghiệp được định giá bằng đô la.

Hàng nhập khẩu cũng trở nên rẻ hơn, góp phần kiềm chế lạm phát và tạo không gian cho các ngân hàng trung ương cắt giảm lãi suất để kích thích tăng trưởng. Ngân hàng Quốc gia Thụy Sĩ (SNB) là một trong số ít ngoại lệ, khi đồng franc mạnh gây áp lực lên xuất khẩu. Tuy nhiên, Button cảnh báo rằng đồng nội tệ mạnh cũng làm suy yếu khả năng cạnh tranh xuất khẩu, đặc biệt khi Mỹ áp thuế mới lên châu Á – khu vực sản xuất hàng hóa lớn nhất thế giới.

Cân bằng giữa lạm phát, xuất khẩu và rủi ro phá giá

Đồng đô la suy yếu mở ra cơ hội cắt giảm lãi suất, nhưng các ngân hàng trung ương đối mặt với bài toán phức tạp. Thomas Rupf, đồng Giám đốc VP Bank tại Singapore, cho biết: “Đồng nội tệ mạnh giúp giảm lạm phát nhập khẩu, nhưng làm hàng xuất khẩu đắt hơn, đặc biệt trong bối cảnh thuế quan Mỹ tăng.” Nick Rees từ Monex Europe nhận định các thị trường mới nổi, đặc biệt ở châu Á, có thể cân nhắc phá giá tiền tệ để duy trì cạnh tranh, nhưng cần thận trọng để tránh tháo chạy vốn và rủi ro tài chính.

Wael Makarem, chiến lược gia tại Exness, nhấn mạnh rằng phá giá tiền tệ ở các thị trường mới nổi tiềm ẩn nguy cơ lớn do lạm phát cao, nợ nước ngoài, và rủi ro dòng vốn rút ra. “Phá giá có thể bị Mỹ coi là thao túng tiền tệ, dẫn đến trả đũa thương mại,” Makarem cảnh báo. Alex Muscatelli từ Fitch Ratings bổ sung rằng cắt giảm lãi suất ở các nước mới nổi có thể làm tăng gánh nặng nợ nội địa, đặc biệt cho các hộ gia đình và doanh nghiệp vay bằng đô la.

Đồng nội tệ yếu hơn cũng có thể kích hoạt dòng vốn chảy ra do chênh lệch lãi suất với Mỹ, gây bất ổn tài chính. Brendan McKenna, chiến lược gia tại Wells Fargo, lưu ý rằng phá giá tiền tệ có nguy cơ đẩy giá hàng hóa tăng, làm lạm phát vượt mục tiêu. “Thuế quan và đồng nội tệ yếu có thể khiến các ngân hàng trung ương ngần ngại phá giá tự nguyện,” McKenna nói.

Các yếu tố như dự trữ ngoại hối, mức nợ nước ngoài, cán cân thương mại, và độ nhạy với lạm phát nhập khẩu quyết định khả năng phá giá của mỗi quốc gia. Những nước xuất khẩu mạnh, có dự trữ lớn và ít nợ nước ngoài, như Singapore hay Hàn Quốc, có nhiều không gian hơn, nhưng vẫn hành động thận trọng để tránh “chiến tranh tiền tệ” gây bất ổn toàn cầu.

Tầm nhìn và thách thức trong bối cảnh bất ổn

Đồng đô la suy yếu mang lại cả cơ hội và rủi ro cho các ngân hàng trung ương. Đối với các nước thị trường mới nổi, giảm gánh nặng nợ và lạm phát nhập khẩu là lợi thế, nhưng cạnh tranh xuất khẩu và nguy cơ lạm phát đòi hỏi chính sách tiền tệ linh hoạt. Các ngân hàng trung ương châu Á, như Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc hay Ngân hàng Hàn Quốc, phải cân nhắc kỹ giữa kích thích kinh tế và ổn định tài chính.

Trong khi đó, các nước phát triển như Nhật Bản hay khu vực euro có thể tận dụng đồng nội tệ mạnh để thúc đẩy nhập khẩu và tiêu dùng nội địa, nhưng cần đề phòng tác động tiêu cực lên xuất khẩu. Về dài hạn, các ngân hàng trung ương cần xây dựng chiến lược đa dạng hóa dự trữ ngoại hối, giảm phụ thuộc vào đồng đô la, và tăng cường hợp tác thương mại khu vực để giảm rủi ro từ biến động tiền tệ.

Tuy nhiên, trong bối cảnh thuế quan Mỹ-Trung leo thang và bất ổn chính trị tại Mỹ, việc phối hợp chính sách toàn cầu trở nên khó khăn. McKenna nhấn mạnh: “Tránh chiến tranh tiền tệ là ưu tiên, vì bất ổn tiền tệ sẽ làm trầm trọng thêm các vấn đề kinh tế trong nước và quốc tế.” Đồng đô la giảm hơn 9% từ đầu năm 2025, tạo cơ hội giảm nợ và lạm phát cho các nước thị trường mới nổi, nhưng đặt các ngân hàng trung ương trước thách thức cân bằng giữa xuất khẩu, lạm phát, và rủi ro tài chính.

Với 61% nhà đầu tư dự đoán đồng đô la tiếp tục suy yếu, các quốc gia cần thận trọng tránh phá giá tiền tệ tự nguyện, đồng thời xây dựng chiến lược dài hạn để thích ứng với bất ổn toàn cầu.