EU chuẩn bị thuế 24 tỷ USD đáp trả Mỹ nếu đàm phán thất bại

Gói thuế quan đáp trả của EU

Ngày 14/7/2025, Liên minh châu Âu (EU) công bố kế hoạch áp thuế quan trị giá 21 tỷ euro (24,52 tỷ USD) lên hàng hóa Mỹ nếu đàm phán thương mại với Washington thất bại. Động thái này nhằm đối phó với tuyên bố của Tổng thống Donald Trump về áp thuế 30% lên hàng hóa EU từ 1/8/2025, trừ khi đạt được thỏa thuận khác. EU cũng chuẩn bị gói thuế thứ hai nhắm vào máy bay và ô tô Mỹ, đang chờ phê duyệt từ các quốc gia thành viên tại cuộc họp ở Brussels.

Hiện tại, EU tạm hoãn áp thuế để thể hiện thiện chí, nhưng các nhà ngoại giao châu Âu nhấn mạnh gói thuế có thể được kích hoạt bất kỳ lúc nào. Nếu đàm phán không thành, EU dự kiến mở rộng thuế quan lên 72 tỷ euro hàng hóa Mỹ, giảm từ mức 100 tỷ euro ban đầu.

Mục tiêu thuế quan và tác động kinh tế

Gói thuế 21 tỷ euro nhắm vào các mặt hàng Mỹ như đậu nành, xe máy, nước cam, đồ gỗ, du thuyền, và có thể mở rộng sang thiết bị công nghiệp, y tế, và kim loại. EU từng sử dụng chiến lược tương tự trong các cuộc trả đũa trước đây. Gói thứ hai, nếu được triển khai, sẽ tác động mạnh đến ngành hàng không và ô tô Mỹ, vốn xuất khẩu 32,3 tỷ USD máy bay và 12,4 tỷ USD ô tô sang EU trong năm 2024.

EU là đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ, với kim ngạch nhập khẩu 606 tỷ USD và xuất khẩu 370 tỷ USD trong năm 2024, theo Cục Phân tích Kinh tế Mỹ. Thâm hụt thương mại hàng hóa với EU đạt 235,6 tỷ USD, nhưng nếu tính cả dịch vụ, con số giảm còn 161 tỷ USD. Thương mại với EU chiếm 4,9% GDP Mỹ, vượt xa Trung Quốc (2,2%).

Dược phẩm dẫn đầu xuất khẩu EU sang Mỹ với 127 tỷ USD, đặc biệt từ Ireland, nơi đặt nhà máy của nhiều công ty dược Mỹ nhờ thuế suất thấp. Các mặt hàng khác bao gồm ô tô (45,2 tỷ USD), máy móc, rượu vang (5,4 tỷ USD), và nước hoa (4,4 tỷ USD).

Bối cảnh thương mại và đàm phán

Tổng thống Trump đã áp thuế 50% lên thép và nhôm EU, 25% lên ô tô và phụ tùng, 10% lên các sản phẩm khác, và đang xem xét thêm thuế đối với dược phẩm và chất bán dẫn. Mỹ chỉ đạt thỏa thuận sơ bộ với Anh và Việt Nam, trong khi Nhật Bản và các đối tác khác đang điều chỉnh chiến lược để đàm phán. Trump nhấn mạnh thuế quan nhằm giảm thâm hụt thương mại và thúc đẩy sản xuất nội địa Mỹ.

EU, dù giữ lập trường hòa giải, sẵn sàng đáp trả mạnh mẽ nếu Mỹ không nhượng bộ. Các nhà phân tích lo ngại cuộc chiến thuế quan có thể làm gián đoạn chuỗi cung ứng, tăng giá hàng hóa, và ảnh hưởng đến người tiêu dùng hai bên. Tuy nhiên, EU hy vọng đàm phán sẽ đạt tiến triển trước hạn chót 1/8/2025.

Triển vọng và thách thức

Căng thẳng thương mại Mỹ – EU phản ánh nỗ lực của Trump tái định hình quan hệ kinh tế toàn cầu. Với vị thế đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ, EU có lợi thế đàm phán nhưng cũng đối mặt rủi ro nếu xung đột leo thang. Các doanh nghiệp Mỹ và châu Âu cần chuẩn bị cho kịch bản thuế quan mới, đặc biệt trong các ngành nhạy cảm như dược phẩm, ô tô, và nông sản. Kết quả đàm phán sắp tới sẽ quyết định liệu thương mại song phương có thể tránh được vòng xoáy trả đũa hay rơi vào xung đột kéo dài.