Giao dịch hàng hóa qua Sở, bước tiến mới thúc đẩy thị trường phát triển

Hợp đồng tương lai giúp nông sản Việt nâng cao sức cạnh tranh toàn cầu

Thị trường nông sản Việt Nam từ lâu đối mặt với bài toán “được mùa, mất giá”. Điển hình, giá sầu riêng Ri6 từng đạt đỉnh 170.000 đồng/kg cách đây hai năm, nhưng hiện chỉ còn 35.000-40.000 đồng/kg, đẩy nông dân vào cảnh thua lỗ. Nguyên nhân chính là sự phụ thuộc vào thị trường xuất khẩu Trung Quốc, nơi siết chặt buôn bán khiến sầu riêng khó tiêu thụ. Việc tăng diện tích trồng khi giá cao trước đây càng làm trầm trọng tình trạng dư cung, dẫn đến giá giảm mạnh.

Ngược lại, ngành cà phê đang là điểm sáng. Từ giai đoạn khủng hoảng 2008-2016, khi nhiều nhà vườn phá bỏ cây cà phê, ngành này đã phục hồi ấn tượng. Niên vụ 2023-2024, sản lượng cà phê Việt Nam đạt 27,5 triệu bao (khoảng 1,65 triệu tấn), dự kiến tăng lên 29 triệu bao (1,74 triệu tấn) trong niên vụ 2024-2025 và 31 triệu bao (1,86 triệu tấn) vào 2025-2026.

Giá cà phê cũng tăng mạnh, từ 50.000-60.000 đồng/kg đầu năm 2023 lên 130.000 đồng/kg năm 2025, với đỉnh cao 133.000 đồng/kg vào tháng 2/2025.

Sự ổn định này phần lớn nhờ giao dịch hàng hóa qua Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV). Giao dịch qua Sở giúp doanh nghiệp tiếp cận giá chuẩn toàn cầu theo thời gian thực, thông qua liên thông với các sàn quốc tế như ICE, CME. Điều này không chỉ minh bạch thông tin mà còn hỗ trợ cân đối cung cầu, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh.

Đặc biệt, hợp đồng tương lai (hợp đồng cam kết mua bán hàng hóa với giá cố định tại thời điểm tương lai) cho phép doanh nghiệp “khóa giá” từ trước, giảm thiểu rủi ro biến động giá cả.

Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam hiện tổ chức giao dịch 46 mặt hàng, với giá trị giao dịch trung bình 5.000-7.000 tỷ đồng/ngày, thậm chí đạt 11.000 tỷ đồng trong một số phiên năm 2024, tăng 10% so với năm trước. Hệ thống công nghệ M-System do MXV tự phát triển đảm bảo xử lý khối lượng giao dịch lớn, an toàn và nhanh chóng, được đối tác quốc tế đánh giá cao.

Giao dịch hàng hóa qua Sở mở rộng cơ hội cho nông sản Việt

Việc áp dụng giao dịch hàng hóa qua Sở mang lại nhiều lợi ích vượt trội. Trước hết, doanh nghiệp có thể tiếp cận giá chuẩn toàn cầu, giúp định giá chính xác và cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Ví dụ, khi giá cà phê thế giới đạt đỉnh vào tháng 2/2025, giá trong nước cũng tăng tương ứng, tránh tình trạng bị ép giá bởi thương lái. Điều này đặc biệt quan trọng với các mặt hàng xuất khẩu chủ lực như cà phê, vốn chiếm vị trí hàng đầu thế giới về sản lượng Robusta.

Thứ hai, giao dịch qua Sở giúp doanh nghiệp quản trị rủi ro hiệu quả. Bằng cách sử dụng hợp đồng tương lai, doanh nghiệp có thể “khóa giá” bán hàng hóa từ trước, đảm bảo doanh thu ổn định bất chấp biến động thị trường.

Thứ ba, giao dịch qua Sở góp phần minh bạch hóa thông tin thị trường. Giá cả được xác lập công khai dựa trên cung cầu, sử dụng các công cụ như hợp đồng kỳ hạn và cơ chế thanh toán bù trừ chuẩn quốc tế. Điều này hạn chế tình trạng thao túng giá bởi trung gian, tạo môi trường cạnh tranh công bằng.

So sánh với lịch sử, giai đoạn 2008-2016 là bài học đắt giá khi giá cà phê lao dốc, buộc nhiều nông dân phá bỏ cây trồng. Sự phục hồi mạnh mẽ hiện nay, với sản lượng tăng đều và giá duy trì ở mức cao, phản ánh rõ nét vai trò của hoạt động giao dịch qua Sở trong việc giữ ổn định thị trường, tạo niềm tin cho người trồng lẫn doanh nghiệp.

Thúc đẩy thị trường hàng hóa Việt tiếp cận chuẩn quốc tế

Giao dịch hàng hóa qua Sở không chỉ là công cụ tài chính mà còn là nền tảng kiến tạo thị trường hiện đại. Theo ông Nguyễn Ngọc Quỳnh, Phó Tổng Giám đốc MXV, hệ thống giao dịch liên thông với 10 sàn quốc tế như CME, ICE, SGX giúp Việt Nam hội nhập sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Điều này mở ra cơ hội đa dạng hóa kênh tiêu thụ, giảm phụ thuộc vào thị trường đơn lẻ như Trung Quốc.

Dự báo từ Tài Chính 247, thị trường giao dịch hàng hóa sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh trong giai đoạn 2025-2026, đặc biệt với các mặt hàng nông sản chủ lực như cà phê, hồ tiêu và cao su. Giá cà phê được dự báo duy trì ở mức 130.000 đồng/kg nhờ nhu cầu toàn cầu ổn định và cơ chế giao dịch minh bạch.

Giao dịch hàng hóa qua Sở là chìa khóa giúp thị trường nông sản Việt Nam thoát khỏi vòng xoáy “được mùa, mất giá”, hướng tới sự ổn định và phát triển bền vững. Với tiềm năng tăng trưởng vượt trội, việc giao dịch qua Sở không chỉ giúp đảm bảo nguồn thu ổn định cho người trồng mà còn tạo bàn đạp vững chắc để sản phẩm nông sản vươn xa, từng bước chinh phục thị trường quốc tế.