Trump áp thuế mới tới 100%, làm rung chuyển thị trường toàn cầu và chuỗi cung ứng

Thuốc nhập khẩu đối diện cú sốc lớn

Ngày 25/9, Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố gói thuế quan mới áp dụng trên diện rộng, trong đó gây chú ý nhất là mức thuế 100% dành cho các loại thuốc nhập khẩu có thương hiệu hoặc bằng sáng chế, áp dụng từ ngày 1/10. Ngoại lệ duy nhất là khi nhà sản xuất khởi công hoặc xây dựng nhà máy tại Mỹ.

Động thái này nằm trong chuỗi cam kết của ông Trump về việc buộc các tập đoàn dược phẩm quốc tế tăng sản xuất trong nước, giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài. Ông nhấn mạnh đây là công cụ nhằm giảm giá thuốc cho người dân, đồng thời củng cố chuỗi cung ứng thuốc thiết yếu vốn chịu nhiều sức ép sau đại dịch.

Một số công ty lớn đã nhanh chóng phản hồi tích cực. Eli Lilly, tập đoàn dược phẩm hàng đầu của Mỹ, công bố khoản đầu tư 6,5 tỷ USD xây dựng cơ sở mới tại Houston, bên cạnh dự án 5 tỷ USD gần Richmond, Virginia. Tuy vậy, giới chuyên gia cảnh báo việc xây dựng nhà máy cần nhiều năm để hoàn tất, khiến tác động ngắn hạn của thuế có thể khiến giá thuốc tăng trước khi giảm.

Đồ nội thất và tủ bếp không thoát thuế

Cùng ngày, Tổng thống Trump thông báo loạt thuế quan mới đối với ngành nội thất. Cụ thể, thuế 50% sẽ áp dụng cho tủ bếp và tủ phòng tắm, trong khi đồ nội thất bọc nệm phải chịu thuế 30% từ ngày 1/10.

Theo Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS), giá đồ nội thất vốn đã tăng 4,7% so với cùng kỳ năm ngoái, và tăng 9,5% riêng với các mặt hàng phòng khách, phòng ăn. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ các đợt áp thuế trước với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc và Việt Nam – hai nhà cung cấp lớn trị giá khoảng 12 tỷ USD trong năm 2024.

Các mức thuế mới dự báo sẽ đẩy giá tiếp tục leo thang. Thị trường chứng khoán cũng phản ứng ngay lập tức, khi cổ phiếu của các hãng bán lẻ nội thất lớn như Wayfair, RH hay Williams-Sonoma giảm mạnh sau giờ giao dịch. Điều này phản ánh mối lo ngại rằng người tiêu dùng Mỹ sẽ phải gánh chi phí cao hơn, còn doanh nghiệp trong ngành đối mặt sức ép lợi nhuận sụt giảm.

Xe tải hạng nặng bị đưa vào danh sách

Ngoài dược phẩm và nội thất, ông Trump còn tuyên bố áp thuế 25% với xe tải hạng nặng nhập khẩu. Lý do được đưa ra là nhằm bảo vệ các nhà sản xuất xe tải Mỹ trước cạnh tranh từ bên ngoài, đặc biệt từ những dòng sản phẩm sản xuất tại Mexico và hưởng lợi nhờ Hiệp định USMCA.

Thuế mới dự kiến sẽ làm thay đổi cán cân chi phí trong ngành vận tải, vốn đã bị ảnh hưởng bởi mức thuế 50% đối với thép, nhôm và đồng trong những năm qua. Các khoản thuế này khiến chi phí sản xuất nội địa tăng lên, thậm chí trong nhiều trường hợp xe sản xuất tại Mỹ còn đắt đỏ hơn hàng nhập khẩu.

Ông Trump khẳng định mục tiêu là bảo đảm an ninh quốc gia và tạo “sân chơi công bằng” cho các thương hiệu nội địa như Peterbilt, Kenworth, Freightliner hay Mack Trucks. Tuy nhiên, chưa rõ phạm vi áp dụng cụ thể, và các nhà phân tích cảnh báo nguy cơ giá vận tải hàng hóa tại Mỹ tăng mạnh, kéo theo chi phí logistics toàn cầu.

Tác động dây chuyền tới kinh tế toàn cầu

Việc mở rộng thuế quan trên nhiều lĩnh vực cho thấy chiến lược thương mại “Nước Mỹ trước tiên” của ông Trump bước vào giai đoạn cứng rắn hơn. Từ thuốc men cho tới đồ gia dụng, từ nội thất tới xe tải, mọi mặt hàng đều có thể bị cuốn vào vòng xoáy thuế.

Điều này không chỉ tác động đến người tiêu dùng Mỹ, mà còn gây áp lực lên các quốc gia có quan hệ thương mại mật thiết với Mỹ, như Trung Quốc, Việt Nam, Mexico hay các nước châu Âu. Khi giá cả tăng, các doanh nghiệp quốc tế có thể buộc phải chuyển hướng đầu tư hoặc dịch chuyển chuỗi cung ứng để thích ứng.

Nhiều chuyên gia nhận định rằng các biện pháp thuế mới khó có thể giúp Mỹ giảm ngay giá hàng hóa, mà còn có nguy cơ gây lạm phát cao hơn. Dù vậy, chúng phản ánh rõ ràng ưu tiên của chính quyền Trump trong việc tái định hình sản xuất trong nước, ngay cả khi phải đối mặt với sự phản đối từ cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư toàn cầu.