Xuất khẩu smartphone Trung Quốc sang Mỹ giảm 72% vì áp lực thuế quan

Thuế quan Mỹ làm sụt giảm mạnh xuất khẩu công nghệ Trung Quốc

Tháng 4/2025 chứng kiến một cú sốc lớn trong thương mại công nghệ giữa Trung Quốc và Mỹ. Theo dữ liệu hải quan công bố ngày 20/5, giá trị xuất khẩu điện thoại thông minh từ Trung Quốc sang Mỹ chỉ đạt 688,5 triệu USD, giảm tới 72% so với cùng kỳ năm trước. Đây là mức thấp nhất kể từ tháng 6/2011, đánh dấu một bước ngoặt trong chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu.

Sự sụt giảm này vượt xa mức giảm 21% của tổng kim ngạch xuất khẩu từ Trung Quốc sang Mỹ, cho thấy các biện pháp thuế quan của chính quyền Tổng thống Trump đang tác động mạnh mẽ đến ngành công nghệ, đặc biệt là lĩnh vực smartphone.

Nguyên nhân chính của sự sụt giảm này nằm ở các chính sách thuế quan mà Mỹ. Đáng chú ý, các mặt hàng công nghệ cao như điện thoại thông minh, máy tính xách tay và pin lithium-ion – ba nhóm hàng xuất khẩu chủ lực của Trung Quốc sang Mỹ, chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Trong khi đó, Mỹ chủ yếu xuất khẩu sang Trung Quốc các sản phẩm như khí dầu mỏ hóa lỏng, dầu thô, đậu nành, tua-bin khí và máy móc sản xuất chất bán dẫn.

Căng thẳng thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới tiếp tục leo thang, đặc biệt sau khi Bắc Kinh cáo buộc Mỹ làm suy yếu các cuộc đàm phán thương mại tại Geneva bằng các biện pháp trừng phạt nhắm vào chip trí tuệ nhân tạo (AI) của Huawei Technologies.

Những động thái này không chỉ ảnh hưởng đến thương mại song phương mà còn làm gia tăng rủi ro địa chính trị, đẩy các công ty công nghệ vào tình thế phải tái cấu trúc chuỗi cung ứng.

Trong bối cảnh này, Apple – một trong những gã khổng lồ công nghệ chịu tác động lớn đã đẩy nhanh quá trình chuyển dịch sản xuất sang Ấn Độ.

Theo Tổng cục Hải quan Trung Quốc, giá trị xuất khẩu linh kiện điện thoại từ Trung Quốc sang Ấn Độ tăng gấp bốn lần trong năm qua, phản ánh nỗ lực của Apple nhằm giảm phụ thuộc vào Trung Quốc. Ấn Độ hiện trở thành cơ sở sản xuất iPhone lớn nhất của Apple ngoài Trung Quốc, một động thái nhằm đối phó với rủi ro từ thuế quan và căng thẳng thương mại.

Tác động sâu rộng của chiến tranh thương mại

Sự sụt giảm 72% trong xuất khẩu smartphone từ Trung Quốc sang Mỹ không chỉ là một con số thống kê mà còn là dấu hiệu của những biến động lớn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Với tổng kim ngạch thương mại song phương Mỹ-Trung đạt 690 tỷ USD trong năm 2024, các nhà đầu tư lo ngại rằng chiến tranh thương mại có thể gây thiệt hại nghiêm trọng, không chỉ cho hai quốc gia mà còn cho nền kinh tế toàn cầu. Các biện pháp thuế quan không chỉ làm tăng chi phí sản xuất mà còn đẩy giá sản phẩm công nghệ lên cao, ảnh hưởng trực tiếp đến người tiêu dùng.

Apple, một trong những thương hiệu chịu ảnh hưởng lớn, đang đối mặt với thách thức kép. Tại thị trường Trung Quốc, doanh số iPhone trong năm 2024 giảm nhẹ so với năm 2023, với thị phần giảm từ 17% xuống còn 15%, theo dữ liệu từ Counterpoint Research.

Sự sụt giảm này một phần do cạnh tranh gay gắt từ các thương hiệu nội địa như Huawei, Xiaomi và Oppo, vốn đang đầu tư mạnh vào công nghệ AI và kết nối 5G để đáp ứng nhu cầu người tiêu dùng Trung Quốc. Đặc biệt, Huawei, dù chịu các lệnh trừng phạt từ Mỹ, đã tăng cường nghiên cứu và phát triển, giúp hãng giành lại một phần thị phần từ Apple.

Tại Mỹ, lời kêu gọi của Tổng thống Trump về việc đưa sản xuất iPhone trở lại Mỹ đặt Apple vào tình thế khó khăn. Việc sản xuất tại Mỹ hiện không khả thi do thiếu cơ sở hạ tầng và lực lượng lao động phù hợp, so với các trung tâm sản xuất như Trung Quốc và Ấn Độ. Chi phí sản xuất tại Mỹ ước tính cao hơn đáng kể, có thể làm tăng giá iPhone và ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của Apple trên thị trường toàn cầu.

Sự chuyển dịch sản xuất sang Ấn Độ, dù là giải pháp tạm thời, cũng đặt ra thách thức về chi phí và cơ sở hạ tầng. Mặc dù Ấn Độ đang trở thành điểm đến hấp dẫn cho các nhà sản xuất công nghệ, nhưng quốc gia này vẫn cần thời gian để phát triển chuỗi cung ứng hoàn chỉnh và lực lượng lao động có kỹ năng cao, tương tự như Trung Quốc.

Chuỗi cung ứng toàn cầu trước ngã rẽ mới

Nhìn xa hơn, sự sụt giảm xuất khẩu smartphone từ Trung Quốc sang Mỹ là tín hiệu rõ ràng về sự thay đổi trong cách các công ty công nghệ tổ chức chuỗi cung ứng.

Theo Tài Chính 247, nếu chiến tranh thương mại tiếp tục leo thang, các công ty như Apple sẽ phải cân nhắc chiến lược dài hạn để cân bằng giữa thị phần tại Trung Quốc, nhu cầu tại Mỹ và tối ưu hóa chi phí sản xuất. Việc mở rộng sản xuất tại các thị trường mới như Việt Nam hay Ấn Độ có thể là xu hướng tất yếu, nhưng những thách thức về cơ sở hạ tầng, chi phí và nguồn lao động vẫn là rào cản lớn.

Dự báo trong ngắn hạn, các công ty công nghệ sẽ tiếp tục chuyển hướng chuỗi cung ứng sang các quốc gia có chi phí thấp và chính sách thương mại ổn định hơn. Tuy nhiên, sự gia tăng của tinh thần dân tộc tại Trung Quốc, kết hợp với sức mạnh công nghệ của các thương hiệu nội địa, có thể khiến Apple và các hãng công nghệ Mỹ mất thêm thị phần tại thị trường này.

Trong khi đó, các biện pháp trừng phạt của Mỹ đối với Huawei và các công ty công nghệ Trung Quốc khác có thể thúc đẩy Bắc Kinh đầu tư mạnh hơn vào tự chủ công nghệ, làm thay đổi cán cân cạnh tranh trong ngành.

Để thích nghi, Apple cần một chiến lược linh hoạt, không chỉ tập trung vào đa dạng hóa địa điểm sản xuất mà còn phải đầu tư vào nghiên cứu và phát triển để cạnh tranh với các đối thủ nội địa Trung Quốc. Đồng thời, các công ty công nghệ cần chuẩn bị cho kịch bản thuế quan tiếp tục gia tăng, có thể dẫn đến sự phân mảnh sâu hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.