Ngân hàng Việt Nam tăng tốc triển khai Basel III: Cơ hội hội nhập toàn diện

Các ngân hàng Việt Nam sẵn sàng áp dụng Basel III

Trong bối cảnh toàn cầu hóa ngày càng sâu rộng, ngành ngân hàng Việt Nam đang đối mặt với yêu cầu cấp thiết phải nâng cao năng lực quản trị rủi ro. Tại Hội thảo “Tăng cường năng lực Quản trị rủi ro ngân hàng” do Hiệp hội Ngân hàng tổ chức ngày 16/7 tại Hà Nội, ông Trần Phương – Phó tổng giám đốc BIDV, Phó chủ nhiệm Ủy ban Rủi ro Hiệp hội Ngân hàng – khẳng định việc triển khai Basel III là xu thế tất yếu mang lại cả cơ hội và thách thức.

Theo ông Phương, việc áp dụng các chuẩn mực quốc tế không chỉ giúp tăng cường ổn định tài chính mà còn tạo nền tảng để các tổ chức tín dụng (TCTD) phát triển bền vững. Basel III nhằm nâng cao năng lực vốn, kiểm tra sức chịu đựng của ngân hàng trong tình huống xấu nhất và quản lý rủi ro thanh khoản hiệu quả.

Về mức độ sẵn sàng triển khai Basel III tại Việt Nam, ông Hà Hoàng Dũng – Thành viên Ban điều hành, Giám đốc Khối Quản trị rủi ro và Tuân thủ – cho biết động thái của Chính phủ thúc đẩy chuyển đổi số và coi dữ liệu là động lực phát triển kinh tế đã tạo tiền đề thuận lợi. Bộ Công An đã chuẩn hóa dữ liệu dân cư, khoảng 57 triệu khách hàng đã xác thực sinh trắc học với các ngân hàng, giúp giảm thiểu rủi ro gian lận giả mạo danh tính.

Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia (CIC) đã hoàn thành việc làm sạch toàn bộ dữ liệu định danh khách hàng cá nhân với Bộ Công An và hợp nhất lịch sử tín dụng. Quy mô tín dụng bán lẻ đạt số lượng lớn, cùng hạ tầng công nghệ hiện đại và nền tảng dữ liệu nội bộ phong phú tại các TCTD lớn tạo điều kiện cần thiết để xây dựng các mô hình quản trị rủi ro tốt.

Ngân hàng Nhà nước hoàn thiện khung pháp lý Basel III

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã và đang tích cực xây dựng khung pháp lý mới nhằm luật hóa các yêu cầu cốt lõi trong Basel III. Cụ thể, NHNN đang hoàn thiện hai dự thảo thông tư quan trọng: Dự thảo thông tư thay thế Thông tư 41/2016/TT-NHNN quy định tỷ lệ an toàn vốn đối với ngân hàng thương mại và Dự thảo thông tư thay thế Thông tư 13/2018/TT-NHNN quy định về hệ thống kiểm soát nội bộ.

Nhiều ngân hàng thương mại đã chủ động triển khai các bước chuẩn hóa toàn diện quản trị rủi ro theo Basel III. Các ngân hàng đang rà soát, đánh giá chênh lệch với chuẩn mực quốc tế để xây dựng lộ trình triển khai phù hợp. Đồng thời, các ngân hàng đẩy mạnh kế hoạch tăng vốn và nâng cao chất lượng nguồn vốn, tăng cường số hóa và củng cố hệ thống công nghệ.

Tuy nhiên, ông Phương cũng nhận định vẫn còn một số thách thức mà các ngân hàng thương mại Việt Nam phải đối diện. Đó là vấn đề nguồn vốn để bảo đảm tỷ lệ an toàn vốn cũng như các mức đệm dự phòng theo chuẩn mực mới. Bên cạnh đó, dữ liệu định lượng chất lượng cao và việc chuyển đổi mô hình kinh doanh, thay đổi cấu trúc nguồn vốn để phù hợp với các tỷ lệ thanh khoản theo Basel III cũng là những thách thức không nhỏ.

Chuyên gia đề xuất lộ trình triển khai Basel III linh hoạt

Các chuyên gia và đại diện ngân hàng đã đưa ra nhiều kiến nghị thiết thực để triển khai Basel III hiệu quả. Ông Nguyễn Văn Thịnh – chuyên gia cấp cao triển khai Basel IFRS cấp 1, Ban Quản lý rủi ro BIDV – đề xuất về lộ trình triển khai cần phân nhóm ngân hàng theo quy mô, áp dụng theo giai đoạn và khuyến khích các ngân hàng lớn tiên phong thử nghiệm.

Theo ông Thịnh, cần thúc đẩy xây dựng cơ sở dữ liệu ngành và dữ liệu kinh tế vĩ mô nhằm chuẩn hóa dữ liệu để các ngân hàng có thể dùng chung. Đồng thời, bổ sung hướng dẫn về hạch toán dữ liệu tổn thất và sớm ban hành hướng dẫn chi tiết đối với các nội dung phức tạp như xây dựng, kiểm định mô hình.

Đại diện Techcombank, bà Lê Hồng Hạnh – Giám đốc cao cấp Quản trị và Giám sát Chính sách quản trị rủi ro – đề xuất xây dựng hướng dẫn chi tiết về phương pháp đo lường cũng như các yêu cầu tối thiểu của phương pháp xếp hạng nội bộ. Bà Hạnh nhấn mạnh cần thiết lập tiêu chuẩn dữ liệu, áp dụng linh hoạt các yêu cầu về độ dài dữ liệu lịch sử trong giai đoạn đầu triển khai.

Đặc biệt, bà Hạnh đề xuất cấp phép triển khai sớm Basel III trong 1 đến 2 năm đối với các ngân hàng có mức độ đáp ứng cao, thay vì thời hạn 2 đến 3 năm như dự thảo hiện nay. Điều này giúp rút ngắn thời gian và chi phí vận hành song song nhiều hệ thống, đồng thời đảm bảo tính cạnh tranh của các ngân hàng trên thị trường quốc tế.

Từ góc độ ngân hàng nước ngoài, bà Châu Tố Phương – Phó tổng giám đốc Ngân hàng ICBC Chi nhánh Hà Nội – kiến nghị giải quyết vấn đề “cơ chế báo cáo kép” của các ngân hàng có vốn nước ngoài. Bà Phương đề xuất cho phép các chi nhánh ngân hàng nước ngoài được áp dụng các mô hình của Hội sở, triển khai kiểm tra sức chịu đựng theo tiêu chuẩn quốc tế.

Theo phân tích của Tài Chính 247, việc triển khai Basel III sẽ tạo ra làn sóng tái cấu trúc mạnh mẽ trong ngành ngân hàng Việt Nam. Các ngân hàng có năng lực tài chính mạnh và hệ thống quản trị rủi ro tốt sẽ có lợi thế cạnh tranh rõ rệt. Ngược lại, những ngân hàng nhỏ có thể phải đối mặt với áp lực tăng vốn và nâng cấp hệ thống công nghệ.

Đối với nhà đầu tư, việc áp dụng Basel III sẽ nâng cao tính minh bạch và độ tin cậy của các ngân hàng, tạo cơ sở vững chắc cho quyết định đầu tư. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, chi phí tuân thủ có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận của một số ngân hàng, đặc biệt là những ngân hàng có quy mô vừa và nhỏ.

Việc triển khai Basel III tại Việt Nam đánh dấu bước tiến quan trọng trong hành trình hội nhập tài chính quốc tế. Mặc dù còn nhiều thách thức, sự chủ động của các ngân hàng thương mại cùng với sự hỗ trợ của cơ quan quản lý tạo nền tảng vững chắc cho thành công. Những ngân hàng sẵn sàng đầu tư và thích ứng sớm sẽ nắm bắt được cơ hội phát triển bền vững trong bối cảnh hội nhập toàn cầu.