Thuế quan Trump đặt doanh nghiệp trước thực tế mới

Doanh nghiệp đối mặt thách thức lớn trước thuế quan mới của Trump

Ngày 2/4/2025, Tổng thống Donald Trump công bố chính sách thuế quan mới tại Washington, áp mức cơ bản 10% lên hàng nhập khẩu từ hầu hết quốc gia, bắt đầu từ 5/4. Một số nước chịu mức cao hơn, như Trung Quốc (34%), EU (20%), với mức tối đa gần 50% tùy quốc gia.

Trump khẳng định thuế quan sẽ bảo vệ kinh tế Mỹ, đưa việc làm từ nước ngoài trở lại nội địa. Ông nhấn mạnh: “Đây là cách để chống lại cạnh tranh không công bằng và đàm phán các thỏa thuận tốt hơn cho Mỹ.”

Nhưng các nhà kinh tế lo ngại chính sách này sẽ làm tăng chi phí sản xuất, ảnh hưởng việc làm, làm chậm tăng trưởng kinh tế và đẩy Mỹ xa hệ thống thương mại toàn cầu mà nước này từng tiên phong xây dựng. Doanh nghiệp giờ phải đối mặt với thực tế mới đầy áp lực.

Nigel Green, CEO deVere Group, cảnh báo: “Thuế quan sẽ đẩy giá hàng nghìn mặt hàng tiêu dùng lên cao, kích thích lạm phát khi nó đã khó kiểm soát.” Từ đồ gia dụng đến ô tô, chi phí tăng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến người tiêu dùng Mỹ.

Các công ty toàn cầu, từ nhà sản xuất đến nhà nhập khẩu, đang gấp rút tìm cách thích nghi. Nhưng với mức thuế cao và bất ổn kéo dài, không phải doanh nghiệp nào cũng có giải pháp khả thi.

Doanh nghiệp phản ứng: Tăng giá, giảm hàng hay tạm dừng?

Trước áp lực thuế quan, nhiều doanh nghiệp chọn cách tăng giá để chuyển chi phí sang khách hàng. Bill Canady, CEO Arrowhead Engineered Products, cho biết: “Chúng tôi sẽ gửi thư thông báo tăng giá ngay lập tức.” Công ty này sản xuất phụ tùng thay thế tại Mỹ, nhưng vẫn phụ thuộc vào nguồn cung châu Á.

Canady cũng đang thương lượng với nhà cung cấp để chia sẻ chi phí. “Nếu họ không chịu một phần, chúng tôi buộc phải tăng giá mạnh hơn,” ông nói. Đây là tình cảnh chung của nhiều doanh nghiệp phụ thuộc vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Các công ty châu Âu, đặc biệt những hãng phục vụ khách hàng thu nhập cao, đã lên kế hoạch tăng giá trước khi thuế 20% với EU có hiệu lực. Nhưng không phải ai cũng làm được điều này.

Erik Rosica từ OEC Group New York nhận định: “Thuế quan khiến việc nhập hàng vào Mỹ không còn hợp lý về tài chính. Người tiêu dùng có thể không chấp nhận giá cao hơn.” Nhiều nhà nhập khẩu đang cân nhắc giảm lượng hàng hoặc ngừng đưa sản phẩm vào thị trường Mỹ.

Một số doanh nghiệp tìm cách đa dạng hóa chuỗi cung ứng để tránh thuế. Nhưng với mức 34% áp lên Trung Quốc và các nước lân cận, việc chuyển sản xuất sang khu vực khác như Đông Nam Á trở nên khó khăn. Nhà Trắng kỳ vọng thuế quan sẽ khuyến khích sản xuất tại Mỹ, giống như hiệu ứng từ USMCA (Hiệp định Mỹ – Mexico – Canada).

Tuy nhiên, thực tế cho thấy chi phí chuyển đổi không nhỏ. Các công ty ô tô từ Hàn Quốc, Nhật Bản, Đức – những đồng minh lâu năm của Mỹ – cũng bị ảnh hưởng. Nhiều nhà nhập khẩu có thể từ bỏ thị trường Mỹ nếu lợi nhuận không đủ bù đắp chi phí thuế quan.

Tác động kinh tế: Lạm phát, bất ổn và cơ hội nội địa

Thuế quan mới làm dấy lên lo ngại về lạm phát và suy thoái kinh tế. Giá hàng hóa tăng sẽ đẩy chi phí sinh hoạt tại Mỹ lên cao, trong khi doanh nghiệp cắt giảm đầu tư có thể làm chậm tăng trưởng.

Bill George, cựu CEO Medtronic, cảnh báo: “Doanh nghiệp sẽ đóng chặt cửa, không đầu tư, cắt giảm chi phí để đối phó với bất ổn kinh tế, thậm chí là suy thoái.” Ông chỉ ra rằng nhiều công ty đã tăng nhập khẩu trước thuế, đẩy thâm hụt thương mại Mỹ lên mức kỷ lục 157 tỉ USD vào tháng 1/2025.

Giờ đây, các nhà sản xuất ô tô, hàng không vũ trụ và bán lẻ đang trì hoãn kế hoạch chi tiêu. Họ lo ngại Trump có thể thay đổi mức thuế bất ngờ, khiến việc lập kế hoạch dài hạn trở nên rủi ro. Một số công ty đã tích trữ hàng tồn kho trong vài tháng qua để tránh thuế, nhưng giải pháp này chỉ mang tính tạm thời.

Dù vậy, chính sách này cũng mở ra cơ hội. Nhà Trắng cho rằng thuế quan sẽ thúc đẩy sản xuất nội địa, tạo thêm việc làm tại Mỹ. Các công ty như Arrowhead đang xem xét đưa một phần sản xuất về nước, dù chi phí ban đầu cao và cần thời gian để triển khai.

Nhưng rủi ro lớn nhất là bất ổn kéo dài. Doanh nghiệp không biết liệu khách hàng có chấp nhận giá cao hơn hay không. Việc chuyển chuỗi cung ứng đòi hỏi đầu tư lớn, trong khi thị trường toàn cầu đang biến động khó lường.

Thị trường toàn cầu: Lời khuyên cho nhà đầu tư và doanh nghiệp

Thuế quan của Trump làm rung chuyển thị trường tài chính toàn cầu. Cổ phiếu ngành xuất khẩu sang Mỹ, như ô tô Nhật Bản, công nghệ Hàn Quốc hay hàng tiêu dùng Trung Quốc, có thể giảm giá trong ngắn hạn do chi phí tăng.

Ngược lại, cổ phiếu sản xuất nội địa Mỹ, như thép, ô tô hay công nghệ, có tiềm năng tăng trưởng. Nếu lạm phát tăng, Cục Dự trữ Liên bang (Fed) có thể nâng lãi suất, làm tăng chi phí vay vốn và ảnh hưởng đến bất động sản tại Mỹ cũng như các nước khác.

Nhà đầu tư cần thận trọng trong giai đoạn này. Ưu tiên cổ phiếu nội địa Mỹ hoặc các ngành ít chịu ảnh hưởng từ thuế quan là lựa chọn an toàn. Các mã xuất khẩu từ châu Á, như dệt may Việt Nam hay điện tử Trung Quốc, nên được giảm tỉ trọng để tránh rủi ro.

Doanh nghiệp cũng cần hành động nhanh. Tăng giá là giải pháp ngắn hạn, nhưng về lâu dài, chuyển sản xuất về Mỹ hoặc sang các nước không bị áp thuế cao như Mexico là hướng đi khả thi. Đa dạng hóa thị trường tiêu thụ, chẳng hạn sang EU hay Nhật Bản, cũng giúp giảm phụ thuộc vào Mỹ.

Thị trường chứng khoán toàn cầu sẽ biến động trong vài tuần tới. Nhà đầu tư nên theo dõi sát phản ứng từ các nước bị áp thuế và động thái điều chỉnh của doanh nghiệp. Nếu lạm phát leo thang, các tài sản an toàn như vàng hoặc trái phiếu Mỹ có thể được cân nhắc.

Về dài hạn, chính sách này có thể thay đổi cấu trúc thương mại toàn cầu. Các nước không bị áp thuế cao, như Mexico hay Canada, có thể trở thành điểm đến mới cho sản xuất. Nhưng điều này đòi hỏi sự ổn định từ chính sách của Trump – điều chưa được đảm bảo.

Thuế quan mới của Trump buộc doanh nghiệp toàn cầu đối mặt với thực tế khó khăn: tăng giá, giảm đầu tư hoặc tìm cách thích nghi. Dù mở ra cơ hội cho sản xuất nội địa Mỹ, bất ổn kinh tế toàn cầu vẫn là mối lo lớn trong thời gian tới.